สารสื่อประสาท

โรคทางสมองและจิตเวชหลายโรคมักพบว่ามีความสัมพันธ์กับความผิดปกติของสารสื่อประสาทในสมอง (Neurotransmitters) โดยสารสื่อประสาทในสมองมีมากมายหลายตัว เรามารู้จักสารสื่อประสาทที่สำคัญและหน้าที่การทำงานของมัน ดังนี้

Dopamine สารสื่อประสาทแห่งความพึงพอใจ (reward,pleasure) มี 3 tract ที่สำคัญคือ nigrostriatal , mesocortical,mesolimbic , Tuberoinfundibular ถ้ามีมากไปทำให้ประสาทหลอน น้อยไปทำให้หมดความกระตือร้น
Serotonin สารสื่อประสาทแห่งอารมณ์ พบใน GI tract ควบคุมการเคลื่อนไหวลำไส้ร่วมด้วย อีกทั้งยังควบคุมการหลับตื่นและการกินอาหารร่วมด้วย น้อยไปทำให้ซึมเศร้า ถ้ามีน้อยเกินไปทำให้เกิดภาวะซึมเศร้า

GABA ควบคุมระบบประสาทให้สงบ มากไป ทำให้หลับ ,น้อยไปทำให้กังวลหรือวุ่นวายได้

Glutamate กระตุ้นระบบประสาทให้ตื่นตัว มากไปทำให้ anxiety หรือชักได้

Acetylcholine เป็นสารสื่อประสาทที่ควบคุมสมองและกล้ามเนื้อ ในสมองทำให้เกิดความจำ ,สมาธิ,ทำให้เกิดการตื่นตัว,ช่วยการนอนโดยเพิ่ม REM sleep, ช่วยการทำงานของระบบประสาทพาราซิมพาเทติกที่ทำให้เกิดการผ่อนคลายของระบบประสาท นอกจากนี้ยังพบใน striatum โดยทำงานประสานกับ dopamine ทำให้รักษาสมดุลการเคลื่อนไหวของร่างกายมีส่วนเกี่ยวข้องกับ EPS(extrapyramidal syndrome)
มี 2 receptor ที่สำคัญคือ nicotinic and muscarinic receptor โดย nicotinic พบตามกล้ามเนื้อblock โดย curare ส่วน muscarinic พบใน สมองและระบบประสาทอัตโนมัติ block โดย atropine มีมากทำให้ท้องเสีย ถ่ายเหลว เกิด cholinergic syndrome ได้ แต่ถ้ามีน้อยไปเช่นในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ก็จะหลงลืมได้ง่าย ขาดสมาธิหรือ สับสนวุ่นวายได้

Norepinephrine ช่วยทำให้ระบบประสาทเกิดการตื่นตัว Alertness ในระบบประสาทซิมพาเทติก ทำให้เกิดสมาธิ ช่วยเสริมในเรื่องความจำ ทำงานประสานกับ dopamine ทำให้เกิดสมาธิ นอกจากนี้ยังพบว่าไปกระต้นหลอดเลือดทำให้เกิดการหดตัวของเส้นเลือดร่วมด้วย

 

Leave a Reply

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *